Haarlem
ABC Architectuurcentrum Haarlem
On now
- Nu te zien in de LEGO-zaal van het ABC: tekeningen van Haarlemse stadspoorten. De vergeten Haarlemse stadspoorten komen tot leven dankzij Sak van den Boom. Eeuwenlang werd Haarlem omringd door poorten, muren en waltorens. Haarlem heeft maar liefst veertien poorten gehad. Ze bepaalden het ritme van de stad: wie binnenkwam, wie moest wachten en hoe Haarlem zich verdedigde. Na het beleg van 1572–1573 werden veel van deze vestingwerken herbouwd, om in de 19e eeuw weer te verdwijnen. Sak van den Boom laat elke stadspoort opnieuw spreken. Hij reproduceerde de stadspoorten aan de hand van etsen, tekeningen en schilderijen van de Haarlemse vestingwerken. Soms gebruikte hij ook zijn fantasie of baseerde hij zich op afbeeldingen van andere vestingsteden. Zo tekende hij de binnenkanten van sommige poorten, terwijl die echt niet allemaal vereeuwigd waren. Alle stadspoorten zijn gebundeld in het boek Haarlem vestingstad, het negende deel in de reeks Haarlem moet je zien. Het boek is te koop in het ABC voor € 20,00.Description
Haarlem vestingstad
Until 31 Oct 2026

- Parkwijk in Haarlem-Oost is a unique neighborhood. It is the second Haarlemse reconstruction neighborhood after Sinnevelt in Haarlem-Noord. In a short time, around a thousand social rental apartments were built in Parkwijk after World War II, as well as a so-called 'woonschool', an assisted living facility, a church, and a few schools. However, it was not a great success, partly due to the failed experiment with 'De Woonschool'. This was a planned residential neighborhood where problem families were to be housed under supervision and rehabilitated into model citizens. After thirty or forty years, the first apartments were already demolished. Meanwhile, most of the original construction has disappeared and been replaced by new construction. With the plans that are currently being executed and prepared, the number of apartments will increase significantly. The neighborhood seems to be densified in an exemplary manner without damaging its green character. Through this reconstruction of the reconstruction, Parkwijk has risen from the ashes and has shed its negative image. The exhibition 'Parkwijk: wiederopbouw van de wederopbouw' shows the profound transformation and sketches a picture of the past, present, and future.Description
VERWACHT: Parkwijk - wederopbouw van de wederopbouw
Until 17 Jan 2027

- Op zondagmiddag 14 juni om 15.30 uur opent Jurgen van der Ploeg (FARO Architecten) in het ABC Architectuurcentrum Haarlem 'Klein, Kleiner, Kleinst'. Dit is de titel van een tentoonstelling over diverse woonvormen met een bescheiden omvang. Deze expositie speelt nadrukkelijk in op de actualiteit. Er worden namelijk steeds meer kleine woningen gebouwd met een oppervlakte van minder dan 50 m2. Het realiseren van compacte woningen wordt ook gezien als een van de oplossingen voor het grote woningtekort. Wonen in één of twee kamers is heel gewoon aan het worden. Het biedt veel bewoners het gewenste basiscomfort, de geborgenheid en privacy. Bij klein wonen kun je denken aan losstaande tiny-houses maar ook aan micro-appartementen en studio’s in grotere complexen en aan gesplitse woningen. Soms zijn kleine woningen uitgerust met een eigen keuken, douche, wc, wasmachine maar in andere gevallen worden juist deze voorzieningen gedeeld. Bij zogenoemde ‘flexwoningen’ gaat het bijna ook altijd over kleine woonunits. Deze tijdelijke woningen worden ingezet om een acute woningnood op te vangen en zijn dikwijls bedoeld voor starters, studenten en statushouders. De tentoonstelling ‘Klein Kleiner Kleinst’ wil een breed publiek informeren over het groeiende aantal én de diversiteit aan kleine woningen. Daarbij wordt ingegaan op de factoren die deze ontwikkelingen (mede) bepalen maar ook op de kwaliteit, eigenschappen en de toekomstwaarde van deze woningen. Vragen die aan de orde komen zijn: wat is de rol van de opdrachtgevers, wat is de meerwaarde van klein wonen voor uiteenlopende doelgroepen en hoe kan de architect daarop inspelen? De tentoonstelling zal ook voorbeelden laten zien van slimme, ruimtebesparende oplossingen. Zo heeft IKEA Haarlem voor de tentoonstelling een modelwoning van 28 m2 ingericht voor een tweepersoonshuishouden.Description
Verwacht: Klein, Kleiner, Kleinst
Until 31 Jan 2027

- De komende jaren gaat het in Haarlem gonzen van de bouwactiviteiten. Steigers en bouwkranen zullen in een groot aantal wijken het straatbeeld gaan bepalen. Duizenden woningen moeten er worden gebouwd in Haarlem, zo’n 10.000 tot 2030. Deze woningen komen vooral in de 7 ontwikkelzones die de gemeente heeft aangewezen. Met de expositie Haarlem in de steigers gaat het ABC Architectuurcentrum de ontwikkelingen in deze zones de komende jaren op de voet volgen. De semi-permanente expositie Haarlem in de steigers in de ‘Haarlem-zaal’ van het ABC biedt een overzicht van de visies die de gemeente voor elke ontwikkelzone heeft opgesteld. Daarnaast worden de concrete bouwprojecten belicht die in elke ontwikkelzone al gerealiseerd, in uitvoering of in voorbereiding zijn. Het versnellen van de woningbouw komt voort uit de grote zorgen die er in de stad bestaan over de ontwikkelingen op de woningmarkt. Haarlem ziet zich geconfronteerd met een nijpend tekort aan woningen, met als gevolg snel stijgende huizenprijzen en schrikbarend oplopende wachttijden voor een sociale huurwoning. De door de gemeenteraad vastgestelde visies reiken verder dan het aanwijzen van locaties voor woningbouw. De groei van de stad (van 160.000 naar zo’n 180.000 inwoners in 2040) vraagt ook om een groei van werkgelegenheid, van sport- en onderwijsvoorzieningen en om meer groen en recreatiemogelijkheden. De beschikbare ruimte binnen de stadsgrenzen zal intensief worden gebruikt. Dat alles moet wel met behoud van de bestaande kwaliteiten van Haarlem. Maar ook de grotere ruimtelijke context waarbinnen dit alles plaatheeft is van belang. Vandaar dat er bij Haarlem in de steigers tevens aandacht wordt geschonken aan de vraag hoe de Haarlemse ontwikkelingen zich verhouden tot wat er in de regio Zuid-Kennemerland en de Metropoolregio Amsterdam gebeurt. Binnen de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is binnenstedelijk Haarlem namelijk aangewezen als één van de negen sleutelgebieden. Tot 2040 is er in de metropoolregio behoefte aan maar liefst 250.000 extra woningen. Ook gezien deze enorme bouwopgave zijn de Haarlemse ontwikkelzones hard nodig. Met de expositie Haarlem in de steigers, die tevens een overzicht geeft van grotere bouwprojecten buiten de 7 ontwikkelzones, wil het ABC nadrukkelijk een platform bieden voor discussie over de grootschalige bouwopgave die de gemeente zich heeft gesteld. Een platform waar ontwerpers, ontwikkelaars, beleidsmakers, raadsleden maar zeker ook buurtbewoners, wijkraden of belangengroepen zich kunnen laten informeren, hun mening kunnen geven over de veranderingen die zich aandienen en waar zij hun eigen ideeën kunnen presenteren. Binnen de semipermanente expositie is er ruimte voor een wisselexpositie over actuele onderwerpen die zich aandienen. De eerste wisselexpositie gaat over de Omgevingsvisie die de gemeente onlangs heeft opgesteld. Deze presentatie wordt naar verwachting in de tweede helft van augustus ingeruild voor een expositie over 'Haarlem en de Energietransitie'.Description
Haarlem in De Steigers
Until 1 Jan 2028

Recent past exhibitions
- Van 30 mei tot en met 30 augustus zijn in het ABC Architectuurcentrum Haarlem tekeningen en strips te zien van Joost Swarte met als titel KLANK & PLANK. Op de expositie worden veel werken getoond waarop de gebouwde wereld de hoofdrol heeft. Zo laat Swarte zijn ‘architectonische projecten’ zien waaraan hij heeft ontworpen, zoals theater de Toneelschuur en het woningbouwproject De Vierhoek. Daarbij zijn ook vier tekeningen te zien die hij maakte voor huize Gaudeamus in Bilthoven. Deze prenten vertellen de geschiedenis van dit bijzondere centrum voor eigentijdse muziek. Bovendien exposeert Swarte vijf pagina’s van zijn stripserie ‘Leven op orde’, die niet eerder in een album zijn verschenen. Deze tekeningen zijn op groot formaat (giclée-print) te bewonderen. ‘KLANK & PLANK; tekeningen en strips’ van Joost Swarte wordt op vrijdagmiddag 29 mei om 16.30 uur geopend in het ABC Architectuurcentrum Haarlem, Groot Heiligland 47, 2011 EP HaarlemDescription
Klank & Plank
Ended 30 Aug 2026
- Uitzonderlijke en gerenommeerde kunstenaars en architecten, zoals Joost Swarte, Frank Gehry, Maarten Baas, Ron Arad, Ted Noten en Pieke Bergmans stemden in met het gebruik van hun ‘redesign’ in de tentoonstelling. Een expositie die eenieder - en wellicht (jonge) makers in het bijzonder - aanmoedigt om ook zelf aan het ontwerpen te slaan. Maak kennis met het werk van Rietveld door andermans ogen. En bedenk bijvoorbeeld wat jij zou doen met vier planken en dertien latjes! Bij de expositie is ook een publicatie verschenen, eveneens samengesteld door Harry Hoek. In dit boek staan 70 redesigns (variaties) op de ontwerpen van Rietveld zoals de rood-blauwe stoel en de zigzag stoel. Het boek is uitgebracht door Uitgeverij THOTH en is ook in het ABC verkrijgbaar (prijs € 18,95).Description
Redesign Rietveld
Ended 31 May 2026
- Van 30 november 2025 tot en met 17 mei 2026 organiseert het ABC Architectuurcentrum Haarlem een expositie over Post 65-architectuur. De titel van de tentoonstelling is MOOI GEWEEST?. Er worden stedelijke structuren, gebouwen, parken en kunstwerken in de openbare ruimte getoond die tussen 1965 en 1995 in Haarlem zijn gerealiseerd. De opening van MOOI GEWEEST? is op zondag 30 november om 16.00 uur (inloop vanaf 15.30 uur) en wordt verricht door architectuurhistoricus Anita Blom, specialist op het gebied van Post 65. Het ABC wil met deze expositie laten zien hoe belangrijk de architectuur, stedenbouw en cultuur uit deze periode zijn geweest voor de ontwikkeling van Haarlem. De tentoonstelling laat herkenbare voorbeelden zien uit onder andere de Zuiderpolder, Molenwijk, Meerwijk en het Rozenprieel. De expositie sluit aan bij het programma van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Dit programma wil meer bewustzijn creëren voor het relatief jonge erfgoed uit deze periode, dat vaak onder druk staat door sloop. Post 65-architectuur roept gemengde gevoelens op: sommigen waarderen het, anderen juist niet. Voor het ABC is dat reden om de Haarlemse situatie in beeld te brengen en de kwaliteiten van deze architectuur te belichten. De expositie is tot stand gekomen in samenwerking met de Historische Vereniging Haerlem. Deze vereniging deed uitgebreid onderzoek naar Post 65-architectuur in Haarlem en publiceerde onlangs het boek Haarlem Verandert – Post 65 stedenbouw en architectuur.Description
Post 65: Mooi Geweest?
Ended 17 May 2026
ABC Architectuurcentrum Haarlem
Ended 17 May 2026
- Op vrijdag 6 februari wordt in het ABC de expositie Shelters van kunstenaar Marion van Harreveld geopend in de Kunstgang van het Architectuurcentrum Haarlem. Datum: vrijdag 6 februari 2026 Tijd: 17.00 uur (inloop vanaf 16.30 uur) Locatie: ABC Architectuurcentrum Haarlem, Groot Heiligland 47 Toegang: gratis Marion van Harreveld komt uit een echt ‘architectennest’. Haar vader en, later, haar echtgenoot waren beiden architect. Deze achtergrond vormde de mede de basis voor haar ontwerpen van kunsttoepassingen in gebouwen. In het veelzijdige werk van Marion is de architectenblik duidelijk te herkennen. Haar werk is een zoektocht naar de essentie van het beeld en de vorm door materiaal toe te voegen of juist weg te laten. Marion over de expositie Shelters : 'Toen er in de media steeds meer foto’s waren te zien van vluchtelingen en hun, vaak provisorische, behuizingen, ben ik ‘shelters’ gaan bouwen – plekken die bescherming bieden. In tentoonstelling onderzoek ik het idee van beschutting: wat betekent het om beschermd te zijn, en hoe kwetsbaar is die bescherming eigenlijk? De kleine, geïmproviseerde schuilplaatsen in deze serie zijn opgebouwd uit alledaagse, vaak afgedankte materialen. Ze ogen tijdelijk en fragiel, alsof ze elk moment kunnen verdwijnen onder invloed van weer, tijd of geweld van buitenaf. De shelters verwijzen naar plekken waar mensen zich proberen terug te trekken — fysiek, maar ook mentaal. Ze staan symbool voor vluchten, voor overleven met beperkte middelen. Door de shelters te tonen in wisselende omstandigheden plaats ik ze in een spanningsveld tussen hoop en dreiging. De schaal nodigt uit tot kijken, maar ook tot inleven. Met deze serie wil ik niet zozeer antwoorden geven, maar ruimte maken voor reflectie. Shelters gaat over de kwetsbaarheid die onlosmakelijk met bestaan en samenleven verbonden is.Description
'Shelters', een expositie van Marion van Harreveld
Ended 17 May 2026
- Van 30 november tot en met 8 maart zijn in het ABC sculpturale collages te zien van Pim Palsgraaf. Palsgraaf (1979) is geïnspireerd door verval en onregelmatigheden in de stad. Hij onderzoekt in zijn werk architectuur en stedelijke ruimtes waarbij de kwetsbaarheid daarvan door de natuur wordt blootgelegd. Palsgraaf ‘portretteert’ vaak verlaten kamers en vervallende structuren die door de natuur worden heroverd. Lege ruimtes - oude gangen en plafonds die op instorten staan en waar de natuur het overneemt - voeden zijn fascinatie voor dit proces. Dit thema benadrukt voor hem de vergankelijkheid van menselijke creaties en de onvermijdelijke terugkeer van de natuur. Om de mens zijn omgeving beter te laten begrijpen bevatten Palsgraaf’s werken perspectieflijnen en driedimensionale vormen. Zijn werken zijn door de tijd heen geëvolueerd tot ruimtelijke sculpturen die het publiek uitnodigen om hun eigen geconstrueerde realiteit in twijfel te trekken. Met schilderkunst als achtergrond benadert Palsgraaf zijn sculpturale collages op een vergelijkbare manier, waarbij hij hergebruikt hout en gevonden materialen in lagen aanbrengt zoals een schilder olieverf zou aanbrengen. Deze materialen voegen diepte, licht en textuur toe aan zijn werken en functioneren als penseelstreken in een schilderij. Elk werk krijgt zodoende zijn eigen ‘kleur’ door het verval van het gebruikte materiaal. Door deze techniek creëert hij rijke, complexe werken die de grenzen tussen schilderkunst en beeldhouwkunst doen vervagen. Palsgraaf zwerft regelmatig rond en werkt samen met andere kunstenaars in de ruïnes van industriële reuzen zoals die te vinden zijn in bijvoorbeeld voormalig Oost-Duitsland. In 2012 startte hij het project “If Paradise is Half as Nice” (IPIHAN), een kunstprojeDescription
Pim Palsgraaf
Ended 8 Mar 2026
- Van 17 oktober tot en met 16 november kan in het ABC bij een panelen-presentatie over de tien genomineerde projecten voor de Lieven de Key Penning 2025, fysiek gestemd worden voor de Publieksprijs. Dit jaar is het thema van de prijs: ‘Monumenten, Erfgoed & Hergebruik’. Een vakjury heeft uit een groslijst van ca. 25 projecten tien bijzondere projecten genomineerd waar op gestemd kan worden.Description
Expositie genomineerden Lieven de Key Penning 2025
Ended 28 Feb 2026