Permekemuseum

De mens staat centraal in de kunst van Constant Permeke. Krachtig en warm, omringd door anderen. Of kwetsbaar, tastend en zoekend in het leven. Zelden kijken zijn personages je aan. Ze zijn onderweg naar de kade om vis te verkopen of mijmeren op het land tijdens het ploegen of het wieden. De kunstenaar observeert scherp en met gevoel. Via zijn blik wordt zichtbaar wat het is om mens te zijn: ecce homo, ziehier de mens. Permekes persoonlijke leven weerspiegelt zich in zijn werk. Hij overleeft twee wereldoorlogen, heeft zes kinderen, waarvan er twee op jonge leeftijd overlijden. Hij is joviaal en levenslustig, met een rijk sociaal leven. Zijn empathische houding weerspiegelt zich in de benadering van zijn onderwerpen. Vaak isoleert hij zijn figuren en plaatst ze meer dan levensgroot in het vlak. Fijngevoelige potloodlijnen laat hij afwisselen met krachtig geschilderde, donkere verfzones. De spontane en experimentele manier waarop hij te werk gaat, brengt het gevoelsleven van de personages tot leven. Nooit formuleert Permeke een visie op de mens in de vorm van een manifest of pamflet. Zijn mensbeeld blijkt uit zijn artistieke praktijk, uit getuigenissen en brieven. Het schrijft zich in in een lange traditie van humanisme en blijft steeds een open beeld. Zijn werk laat ruimte voor interpretatie en biedt verschillende invalshoeken voor beschouwing. Philippe Vandenberg (1952 – 2009) tracht de innerlijke strijd van de mens en de waanzin van de samenleving te vatten. Met pasteuze verflagen en heftige penseelstreken creëert hij een gelijkaardige energie als Permeke. Philip Aguirre y Otegui (1961, leeft en werkt in Antwerpen) stelt kritische vragen over het verdwijnen van menselijkheid. Wat gebeurt er als onze meevoelende blik afneemt? Is empathie een constante of kent ze grenzen? Zijn installatie toont een verstijfde menselijke figuur, aangespoeld en balancerend op twee dunne metalen frames, een beeld dat de fragiliteit van het menselijke bestaan oproept. Maryam Najd (1965, woont en werkt in Antwerpen) verkent het naakte lichaam en de duisternis. Naakt in de kunst roept vragen op over kwetsbaarheid en kracht. Is het naakte lichaam een beeld van de mens op zijn meest weerloze moment of een uitdrukking van fysieke en existentiële kracht? In het kunstwerk van Najd wordt het vrouwelijke naakt benaderd vanuit een niet-seksuele blik. Ook in de naakten van Permeke ontbreekt de erotiek. Het naakt draagt iets universeels. Het overstijgt het individuele portret.

In the work of Constant Permeke (1886–1952), people take centre stage. At certain moments they appear powerful and warm, surrounded by others; at others they seem vulnerable and searching.

In the work of Constant Permeke (1886–1952), people take centre stage. At certain moments they appear powerful and warm, surrounded by others; at others they seem vulnerable and searching.