Museum EICAS

The secret life of objects In het souterrain van Museum EICAS presenteert Studio TAMTAM uit Deventer een eclectische en avontuurlijke reis door de objectkunst van Gérard Schiphorst en Marije van der Sande. In hun 46 jarige internationale theatercarrière als TAMTAM objektentheater ontstonden zowel krachtige beelden in voorstellingen als autonoom beeldend werk. Met hun kenmerkende mix van poëzie, humor en liefde voor afgedankte en verweerde voorwerpen stelden ze een expositie samen met een theatraal karakter. Veel oud werk is te zien maar er werden ook veel nieuwe werken, speciaal voor deze tentoonstelling gebouwd. Gevonden voorwerpen spelen de hoofdrol in tedere assemblages, verontrustende beelden, grafische ensceneringen en theatrale installaties. Materialen zonder waarde krijgen door rangschikking, belichting en context een nieuwe betekenis. Zo wordt zichtbaar wat TAMTAM al decennia uitdraagt: dat zelfs het meest onbetekenende object — of mens — een verborgen talent bezit. Ga op avontuur in de drie zalen van het souterrain en laat u meevoeren in de wereld van TAMTAM. Met als piece de résistance een wunderwall vol visuele verrassingen. De expositie sluit aan bij onze missie om vernieuwende hedendaagse kunst te tonen die het alledaagse herwaardeert.

Paul Van Hoeydonck (Antwerpen BE 1925 - 2025) Paul Van Hoeydonck was een visionair kunstenaar, een pionier op het snijvlak van kunst, technologie en kosmische verbeelding. Wereldwijd verwierf hij faam met Fallen Astronaut — het enige kunstwerk dat ooit op de maan werd achtergelaten. Dit kleine, zilverkleurige aluminium figuurtje, geplaatst tijdens de Apollo 15-missie, staat symbool voor de niet–aflatende menselijke drang om grenzen te verleggen en het onbekende tegemoet te treden. Van Hoeydoncks oeuvre is veelzijdig en omspant schilderkunst, tekeningen en sculpturen. Steeds opnieuw keert hij terug naar thema’s als ruimtevaart, technologische vooruitgang en de expansieve aspiraties van de mens in een oneindig universum. Als sleutelfiguur in de naoorlogse avant-garde was Van Hoeydonck medeoprichter van het Antwerpse kunstenaarscollectief G58, dat de deuren opende voor radicale vernieuwing in de kunst. Hij was een van de eersten die de ZERO-beweging naar België bracht en organiseerde in Antwerpen een van de vroegste ZERO-tentoonstellingen in Europa. Zijn netwerk reikte ver: met de Nederlandse Henk Peeters (Nul-groep), de Franse Yves Klein, en de Duitse Günther Uecker (Zero-groep) deelde hij een gemeenschappelijke zoektocht naar een nieuwe beeldtaal — een die licht, beweging en industriële materialen als expressiemiddel gebruikte. Samen gaven zij vorm aan een esthetiek die naadloos aansloot bij het technologische optimisme en de toekomstgerichte geest van hun tijd.

Het universum lijkt geometrie te zijn In de oudheid geloofde Pythagoras dat de werkelijkheid gegrondvest is in wiskundige verhoudingen en dat getallen de sleutel vormen tot het begrijpen van de kosmos. In onze tijd spreekt natuurkundige Max Tegmark zelfs van een universum dat niet alleen wiskundig beschreven kan worden maar dat in zijn wezen een wiskundige structuur is. In vele niet-westerse tradities is geometrie (of meetkunde) veel meer dan een rationele taal. Daar vormt het een symbolische brug tussen het materiële en het kosmische. Daar wordt het niet alleen voor tempelarchitectuur of kunstobjecten gebruikt maar ook bij rituelen van contemplatie en verstilling. Als beeld van het oneindige en als wegwijzer naar verlichting. Bepaalde vormen resoneren met begrippen als eenheid, harmonie, en het eeuwige. Ook voor Lucia Bru is geometrie niet een strak raster van regels maar een voelbare kracht – een fluïde ordening die de structuur van het universum en de onzichtbare krachten daarbinnen tastbaar probeert te maken. Bru creëert fijnzinnige sculpturale installaties waarin materiaal en vorm een eigen taal spreken. Met porselein, papier, glas en andere fragiele media onderzoekt ze hoe iets schijnbaar broos toch stand houdt, hoe het zachte het harde imiteert, hoe het afwezige voelbaar wordt. Haar installaties vormen landschappen van licht en schaduw, waarin aanwezigheid en leegte met elkaar dansen. Haar werk is voor het eerst in Nederland te zien. Voor Museum EICAS maakte Lucia Bru een selectie die niet alleen een dialoog aangaat met het werk van Paul Van Hoeydonck maar ook een nieuwe dimensie toevoegt – een dimensie die de perceptie van ruimte, materiaal en betekenis opent en verrijkt.

Rik Jager (1933 -2017) was in de jaren ’50 lid van de Haagse kunstenaarsgroep De Posthoorn en exposeerde in die jaren met de Nederlandse Informelen, waarvan sommige leden zich begin jaren ’60 aansloten bij de Nul-beweging. Vanaf de jaren ’60 zien we in het oeuvre van Jager, die decennialang ook kunstdocent was, figuratieve tendensen verschijnen. In de jaren ’90 maakt hij zijn zogenaamde minivitrines: landschappelijke en stedelijke ‘realiteiten’ worden in die sterk tot de verbeelding sprekende kunstwerken in geabstraheerde vorm, driedimensionaal gepresenteerd. Paul Damsté (1944 ) is een veelzijdige kunstenaar. Hij is schilder, graficus, beeldhouwer, en was daarnaast ook jarenlang actief als kunstdocent. Zijn oeuvre is omvangrijk en divers; het bestaat uit schilderijen, tekeningen, aquarellen, grafiek, sculpturen en andersoortige objecten. Aanvankelijk is het landschap richtinggevend in zijn werk, langzaamaan verdwijnt die oriëntatie naar de achtergrond en ontstaan zuiver abstracte werken. Een belangrijk onderdeel van het abstracte oeuvre van Paul Damsté kan in verband worden gebracht met de Nul-beweging. Zijn ritmisch en serieel gecomponeerde wasknijper- en andersoortige reliëfs zijn in de geest van ‘Nul’ tot stand gekomen. Bowe Roodbergen (1954 -2024) was beeldend kunstenaar en ontwerper (van lampen en andersoortige lichtobjecten). Roodbergen woonde en werkte met zijn partner Ellen Floris in het Friese Sint Annaparochie, vlak achter de Waddendijk. In dat lege, vlakke, weidse polderlandschap ontstonden Roodbergens vele papieren creaties. Die worden gekenmerkt door grote mate van vakkundige precisie in de uitvoering en een ritmische, streng geometrisch abstracte beeldtaal. Roodbergen wilde met deze werken ‘de stilte extra hoorbaar maken’ en de beschouwer bewegen geconcentreerd en ‘diep’ te kijken. Bowe Roodbergen vervaardigde ook veel subtiele (‘fluisterende’) tekeningen. De stilte werd permanent toen hij in 2024 tijdens een bergwandeling met zijn zoon door een noodlottige val om het leven kwam. Een aantal kunstwerken wordt ook te koop aangeboden.